Inspiratie uit de frontlinie van het groenvak
In elk vakgebied zijn er visionairs die de lat hoger leggen, mensen met een scherpe blik voor planten, een eigenzinnige aanpak en een onuitputtelijke liefde voor groen. In deze rubriek zetten wij de ‘Perennial Pioneers’ in de schijnwerpers: kwekers, ontwerpers en groenexperts die vaste planten en siergrassen op hun eigen, originele manier toepassen.
Wat zijn hun favorieten? Waarom kiezen ze voor deze planten, en hoe verwerken ze ze in hun ontwerpen? Van verrassende combinaties tot slimme onderhoudstips, ontdek de inspiratie en het vakmanschap van deze groenpioniers.
Perennial Pioneer Jacqueline van de Kloet
We trappen af met niemand minder dan Jacqueline van der Kloet, de internationaal vermaarde tuinontwerpster en autoriteit op het gebied van natuurlijke beplantingscombinaties. Wat zijn haar favoriete vaste planten? Waarom kiest ze specifiek voor deze soorten, en hoe verwerkt ze ze in haar ontwerpen? Van verrassende kleurcontrasten tot beweeglijke graspartijen, ontdek het vakmanschap van deze groenkunstenaar.
Favoriete planten van Jacqueline
Jacqueline is bekend geworden doordat ze als tuin- en landschapsarchitect benaderd is geweest door het toenmalige Bollen Bureau Holland (Internationaal Bloembollen Centrum) om beplantingsontwerpen te maken voor de Keukenhof. Zij is de eerste die met zorg mengsels van verschillende bollensoorten samenstelde. Ze strooide ze nonchalant uit over de grond om ze vervolgens op die plek te planten. Het resultaat is een veel natuurlijker ogend geheel. Een trend was gezet.
Nu maakt ze nog steeds beplantingsplannen in binnen- en buitenland voor bollen maar ook met vaste planten, één- & tweejarigen (of een combinatie hiervan) waardoor ze over de hele wereld bekend is geworden. Haar eigen tuin in Weesp is een voorbeeld hoe ze werkt en méér dan een bezoek waard.
Als je al zoveel jaar, zoals Jacqueline, in het vak zit, is het moeilijk kiezen wat je favoriete vaste planten zijn. Jacqueline koos ervoor om ze in haar eigen tuin te “zoeken”. Haar Theetuin in Weesp ligt op een oud fort langs de Vecht met klei als bodem, in de loop der jaren verrijkt met compost, luchtiger gemaakt met zand. Een prettig bewerkbare vruchtbare grond. Ze koos voor een aantal schaduwplanten, een paar halfschaduw liefhebbers en wat zonaanbidders.
Jacqueline aan het woord:
“Helleborus is niet weg te denken in de tuin! Je hebt zo lang plezier van deze vaste plant, wel een half jaar. In het vroege voorjaar ben je blij als de plant vol met bloemknoppen boven de grond komt. Een maandje ervoor heb je het oude blad weggeknipt zodat de nieuwe groeischeuten mooi de ruimte hebben om uit te groeien. In veel verschillende kleuren verkrijgbaar; dubbelbloemig, met of zonder spikkels op het bloemblad. Let op dat als je donkere bloemkleuren koopt, ze vooraan in de tuin plant, zodat je ze goed kunt zien. Zeker in de winter kom je niet snel achter in de tuin. Wanneer de stampers zijn veranderd in zaaddozen en bloemkleur vervaagd naar groen, blijft de plant nog steeds aantrekkelijk. Ik heb de ervaring dat Helleborus het liefst in de halfschaduw op kalkrijke grond groeit. In de schaduw doen ze het ook wel net zoals op zure grond, ze blijven dan iets kleiner.
Pachyphragma macrophyllum is ook zo’n kanjer waar je lang plezier van hebt. Begint in maart al met witte bloemen te bloeien. De bloem lijkt op Arabis of Pinksterbloem, een familielid dus van de Kruisbloemigen. Deze familie staat bekend om de aantrekkingskracht op insecten. De plant is wintergroen, kan volle schaduw aan en tolereert eenmaal gesetteld droge grond. Ook de uitgebloeide zaaddoosjes die vanaf eind april verschijnen zijn sierlijk. Dat de plant zich makkelijk verspreidt, vind ik niet vervelend, daardoor is hij erg geschikt als vakbeplanting en onderbegroeiing voor bomen en heesters. Wordt niet veel hoger dan 30 cm inclusief de bloem en dat vind ik een mooie hoogte voor deze toepassing.
Brunnera macrophylla ‘Sea Heart’ is een hele fijne plant om te gebruiken. Het echte blauwe bloemetje is lief (er zijn niet veel echte blauwe bloemen) maar vooral het blad is zó decoratief. Het metallic laagje wordt onderbroken door de groene nerven. Dit blijft het hele groeiseizoen intact. De plant groeit als een pol uit de grond. Daarom combineer ik hem graag met bijvoorbeeld bollen zoals Chionodoxa, Narcis en Leucojum. Brunnera laat ruimte over zodat de bollen elk jaar terug kunnen komen. In principe is Brunnera een schaduwplant maar mijn ervaring leert me dat ‘Sea Heart’ redelijk wat zon kan verdragen. In de winter knip ik het oude blad weg en de plant zal weer met mooi fris blad boven de grond komen.
10 jaar geleden moest je echt niet op een kwekerij naar Disporum vragen, laat staan Disporum cantoniense ‘Green Giant’. Alleen gespecialiseerde kwekers hadden ze sporadisch. Maar gelukkig is de plant nu bekender geworden. Past heel goed in een bosachtige omgeving want het is een echte schaduwliefhebber. In het eerste jaar heeft hij moeite om op gang te komen, wees daarom alert bij het onkruid verwijderen, je zou hem zomaar over het hoofd zien. Je geduld wordt beloond na een aantal jaren, dan kan hij een hoogte bereiken van meer dan 100 cm. De bloem van mijn favoriete cultuurvariëteit hangt als een slank klokje naar beneden en is zachtgeel. Omdat de plant de rest van het jaar interessant is door de donkerblauwe, enigszins berijpte bessen gebruik ik hem graag. Daarnaast houdt hij bij zachte winters zijn blad.
We kruipen wat de schaduw uit. Dan kom ik in mijn tuin deze Amsonia ‘Blue Ice’ tegen. Het geslacht Amsonia staat vooral bekend als een Noord-Amerikaanse prairieplant die een stevige pol vormt waar andere planten steun aan kunnen verlenen. Alleen deze ‘Blue Ice’ is een selectie uit een kruising met Amsonia montana en Amsonia orientalis die uitlopers maakt. Daardoor blijft hij lager en groeit hij spreidend waardoor het een goede onkruidonderdrukker is. Dat maakt hem voor mij interessant. Het blad is glimmend groen dat mooi afsteekt tegen het blauwe stervormige bloemetje. Planten kunnen na de bloei “instorten”, hun taak zit erop. Amsonia daarentegen blijft keurig in vorm en dient als goede vuller tussen buurplanten die daarna gaan bloeien. Bloeit in juni en als cadeautje krijg ik in de herfst nog een mooie gele bladverkleuring.
Over herfstkleuren gesproken, hoe lang kan je plezier hebben van een siergras? Hakonechloa macra is echt kampioen in mooi winterbeeld, tot in februari aan toe. Na de winter knip ik de hele bos af tot op de grond, daarna groeit het lichtgroene gras gestaag uit tot een volle bos die danst in de wind. Bij een warme zomer bewegen de onopvallende bloeiaartjes mee, als kleine pareltjes tussen het loof. In de nazomer begint de herfstkleuring met warme oranje tinten die uiteindelijk overgaan in crème. Met vorst hoor je het blad knisperen. Jonge aanplant heeft tijd nodig om op gang te komen, maar het geduld wordt ruim beloond. Er zijn verschillende cultuurvariëteiten van in de handel, maar voor mij mag het de “gewone” macra zijn. Ik gebruik ze graag in groepen als vakbeplanting al dan niet onder bomen of heesters. Beiden zijn mogelijk. Liefst in de halfschaduw zetten op niet te vochtige grond. Zoals je op de foto ziet, is Hakonechloa ook prima als solitair in de border te gebruiken zodat ze dieptewerking geven. Ze voegen de tuin als het ware aan elkaar. Kortom, simpel en doeltreffend.
Met Rosmarinus officinalis ben ik bij de zon aanbiddende planten terecht gekomen. In de vorige eeuw kon je met moeite en geluk Rosmarinus goed houden in de tuin door de koude winters. Nu is het geen probleem meer mits hij zonnig en niet te nat staat. Hij geeft een solide basis in de tuin als solitair maar kan ook goed fungeren als heggetje. Goed snoeibaar dus. In het vroege voorjaar bloeien de fijne blauwe lipbloemetjes massaal. De combinatie met het grijsgroene blad vind ik dan optimaal. Ook zonder bloem geeft de plant een prettige structuur die goed combineert met andere zonaanbidders. Wanneer regelmatig gesnoeid, blijft de plant goed in model met gezonde jonge groeischeuten. Eigenlijk is Rosmarinus een rare eend in de bijt van het vaste planten sortiment. Het is morfologische gezien een heester, hij sterft immers niet af in de winter maar overleeft boven de grond met houtige twijgen. Maar vaste plantenkwekers hebben hem opgenomen in het sortiment waardoor de plek in mijn favorietenlijstje is toegestaan. Waarschijnlijk omdat het een keukenkruid is, want daar gebruik ik hem natuurlijk ook voor.
Ook Gaura was vroeger ondenkbaar in tuinen. Onze vaak vochtige winters met wat vorst waren funest voor deze elegante plant. Nu zijn ze in allerlei soorten en maten te verkrijgen en zijn ze populair door hun veelzijdige toepassing. Een zonnige standplaats is een must maar verder kan je hem gebruiken in grotere groepen en als weefplant die repeteert in een gemengde beplanting. Bloeit eindeloos! Begint eind juni tot de eerste nachtvorst. Het helpt om de oude bloemstelen eruit te knippen, dan is deze bloeitijd zeker gegarandeerd. Gaura lindheimeri ‘Snowbird’ wordt ongeveer een meter hoog, net iets compacter dan de bekende ‘Whirling Butterfly’, daarom gebruik ik hem graag. Aan het uiterlijk van de plant is het niet direct te zien maar Gaura kan goed tegen zeewind en zoute bodem. Dat biedt mogelijkheden in omstandigheden waar je vaak maar beperkte keuze hebt.
Nog zo’n transparante aarvormige favoriet is Lythrum virgatum. Meestal wordt Lythrum salicaria gebruikt. Die heeft grover blad en de bloeiwijze is iets stijver. Lythrum virgatum is dus wat losser van structuur, heeft kleinere bloemetjes langs het aartje en staan verder uit elkaar. ‘Swirl’ is een cultivar die nog fijner oogt dan de wilde vorm. Ook uitgebloeid (daardoor ook het wintersilhouet) blijft de plant mooi. Houdt van normale grondsoorten, dus niet zo vochtig als z’n inheemse broer Lythrum salicaria. Het mooist vind ik hem toegepast in wat grotere groepen. Ik vind ik hem niet zo geschikt als solitaire plant. In een groep wuift hij op de wind in combinatie met wat hogere siergrassen. Bloeit na de langste dag tot ver in november, zó prachtig!
Er zijn tegenwoordig heel wat verschillende uitvoeringen van de heesterachtige Salvia. Vroeger was het zo goed als onmogelijk deze groep Salvia toe te passen, veel te koud in ons land want ze komen van origine vooral uit Mexico. Nu gaat het goed, als de planten maar zonnig en niet te nat staan. Dan bloeien ze eindeloos, echt van eind mei tot in december. Ik ben heel erg fan van Salvia ‘Nachtvlinder’. Eén van de donkerste kleuren binnen dit sortiment. Hij staat in mijn andere tuin op de Zeeuwse klei zó fantastisch te bloeien, echt een plaatje. Eén plant heeft een omvang van bijna 1 m2. Niet alleen in de volle grond maar ook in potten doet hij het prima. Bovendien is het een enorme insectentrekker, ook laat in het seizoen.
De laatste zes besproken planten zijn dus zonaanbidders. Daarnaast vallen ze op door de fijne, tere bloemetjes waardoor ze een transparant effect geven. Een vorm van elegantie ontstaat door ze bij elkaar te planten. Als ze allemaal maar in wat drogere, in ieder geval drainerende grond staan is succes verzekerd!”
